Arheološko nalazište Gomolava 

Na pola puta između Rume i Šapca nalaze se Hrtkovci, seosko naselje širokih ulica koje se naizgled ni po čemu ne razlikuje od velikih sela ravnog Srema. Međutim, ovo mesto na obali Save jedinstveno je po kontinuitetu naseljavanja dugom preko šest hiljada godina!

O tome svedoči lokalitet Gomolava - jedno od najvrednijih arheoloških nalazišta ne samo kod nas već i u evropskim, pa i svetskim okvirima.

Pod današnjim imenom Hrtkovci se prvi put pominju početkom XVIII veka, a pisani izvori beleže na ovom prostoru postojanje više naselja još u XIV veku, među kojima i sela Gomol na levoj obali Save, na mestu gde je ova reka najdublja na celom svom toku.

Međutim, tragovi ljudskih naseobina na području Hrtkovaca datiraju iz mnogo dalje prošlosti.

Za arheološko nalazište na Savi, u to vreme zvano prosto "Gradina", znalo se već u XIX veku.

Prva stručna iskopavanja izvedena su 1904. godine, dok je pravo sistematsko istraživanje lokaliteta započeto 1953. godine. Između 1965. i 1985. godine izvršena su najznačajnija otkrića i ustanovljen gotovo neverovatan kontinuitet na lokalitetu, od neolita od srednjeg veka, od vinčanske kulture preko Skordiska i Rimljana do seoskog groblja sa kapelom iz XV veka.

Urbanizovano naselje iz mlađeg neolita, sa jednoobraznim kućama od drveta i gline, u svoje vreme bilo je jedno od najvećih na svetu, a pronalasci artefakata vrlo dalekog geografskog porekla u različitim epohama svedoče o razvijenoj trgovini i razmeni na prostoru Gomolave, pa žitelji današnjih Hrtkovaca mogu da imaju pravo kad ovaj lokalitet nazivaju i "centrom sveta".

Među mnoštvom najrazličitijih nalaza teško je izdvojiti najznačajnije, ali se kao zaštitni znak Gomolave nametnula dvoglava figurina iz mlađeg neolita, izuzetno redak primer praistorijske skulpture sa dve glave, za koji do danas ne postoji konsenzus da li predstavlja otelotvorenje nekog božanstva, simbolički prikaz bračnog para ili realističnu predstavu spojenih blizanaca...

Pored figuralnih prikaza, tu su još i neizbežni kameni alati, a u kasnijim epohama brojne su posude od pečene gline najrazličitijih oblika i namena, što Gomolavu čini značajnim centrom keramike i grnčarije.